Poradnik

Peptydy a lista substancji i metod zabronionych

Kilka związków opisanych na tej stronie jest wymienionych z nazwy na liście WADA na rok 2026. Kilku innych nie ma tam wcale, co jest znacznie mniej uspokajające, niż się wydaje.

• BPC-157 jest wymieniony w sekcji S0.
• TB-500 jest wymieniony w S2.3.
• CJC-1295 i ipamorelina są wymienione w S2.2.4.
• Retatrutyd, Semax, Epitalon i Melanotan 2 nie są wymienione nigdzie na liście.

Osoba objęta przepisami antydopingowymi powinna sprawdzić to u własnej federacji albo w POLADA. Ta strona takim sprawdzeniem nie jest.

Lista substancji i metod zabronionych jest obowiązkowym standardem międzynarodowym w ramach Światowego Kodeksu Antydopingowego. Jest aktualizowana co roku po konsultacjach prowadzonych przez WADA, a wersja na rok 2026 obowiązuje od 1 stycznia 2026. Tekst oficjalny prowadzi WADA i publikuje go po angielsku i po francusku.

Rzecz, którą warto zrozumieć od razu: lista dotyczy zawodników i współpracującego z nimi personelu, a nie obrotu towarem. Wpis na liście nie czyni substancji nielegalną w handlu i nie jest oceną jej bezpieczeństwa. Opisuje, czego nie wolno zawodnikowi.

Większość tego, co tu istotne, mieści się w sekcji S2, zatytułowanej hormony peptydowe, czynniki wzrostu, substancje pokrewne i mimetyki. Ma trzy części, a wiedza o tym, do której z nich należy związek, bywa różnicą między znalezieniem go a błędnym wnioskiem, że go nie ma.

• S2.1 - erytropoetyny i substancje wpływające na erytropoezę.
• S2.2 - hormony peptydowe i ich czynniki uwalniające, w czterech grupach; czwarta z nich to czynniki uwalniające hormon wzrostu.
• S2.3 - czynniki wzrostu i modulatory czynników wzrostu.

Osobno stoi S0, czyli substancje niezatwierdzone. Obejmuje każdą substancję farmakologiczną, której nie ujmuje żadna inna sekcja listy i która nie ma aktualnego dopuszczenia do stosowania w lecznictwie u ludzi wydanego przez jakikolwiek państwowy organ ochrony zdrowia.

• BPC-157 - S0. Tekst na rok 2026 podaje go jako jeden z przykładów. Zabroniony przez cały czas; wszystkie substancje z S0 są substancjami określonymi.
• TB-500 - S2.3. Wpis wymienia tymozynę beta-4 i jej pochodne, a TB-500 podaje jako przykład. Zabroniony przez cały czas.
• CJC-1295 i ipamorelina - S2.2.4, wśród czynników uwalniających hormon wzrostu.
• Retatrutyd, Semax, Epitalon, Melanotan 2 - nie są wymienione z nazwy. Co prowadzi wprost do następnego punktu.

Bo prawie każda klasa na liście jest zdefiniowana opisowo i zilustrowana przykładami, a nie zamknięta wyliczeniem nazw. Klasy wprowadza formuła „w tym między innymi”, a S2 dodaje, że zabronione są także substancje o podobnej budowie chemicznej lub podobnym działaniu biologicznym. S0 idzie jeszcze dalej: jest zdefiniowana wyłącznie przez status rejestracyjny, więc substancja może się w niej mieścić, nie będąc nigdzie zapisana.

To jest praktyczna pułapka. Przeszukanie pliku PDF, które nic nie znajduje, odpowiada na pytanie „czy ta nazwa jest tu wydrukowana”, a nie na pytanie, które zawodnik faktycznie ma.

W Polsce systemem antydopingowym zarządza Polska Agencja Antydopingowa, powołana ustawą z dnia 21 kwietnia 2017 r. o zwalczaniu dopingu w sporcie. POLADA publikuje polską wersję listy oraz bazę leków, w której da się sprawdzić konkretny preparat.

Dwie rzeczy warto rozdzielić, bo mieszają się w dyskusjach regularnie. Przepisy antydopingowe wiążą zawodnika wobec jego federacji i agencji. Przepisy o obrocie towarem to zupełnie inny reżim, opisany w osobnym opracowaniu o legalności. Substancja może być zabroniona w sporcie i jednocześnie nie być zakazana w obrocie, i odwrotnie.

Opisana jest tu wersja listy na rok 2026, a lista zmienia się co roku. Dla poszczególnych dyscyplin WADA może zatwierdzić inny okres startowy. O tym, co wynika z konkretnego wyniku, rozstrzygają Kodeks i związek prowadzący daną dyscyplinę, a nie sama lista. Krajowe agencje i federacje międzynarodowe stosują własne procedury i same prowadzą postępowania w sprawie wyłączeń.

Dlatego jedyna odpowiedzialna wskazówka na tej stronie brzmi: zapytać tam. Odpowiedź wiążąca dla zawodnika pochodzi od jego federacji albo od POLADA, i to przed startem, a nie po nim.

Umieszczenie substancji na liście nie jest stwierdzeniem, że ona działa, ani że jest niebezpieczna. Kryteria Kodeksu są inne, a kategoria S0 opisuje wyłącznie brak dopuszczenia: substancja trafia do niej dlatego, że żaden organ jej nie zatwierdził, a nie dlatego, że cokolwiek o niej wykazano.

Odczytanie wpisu jako dowodu działania jest częstym błędem w opisach ofert i idzie dokładnie w odwrotną stronę niż treść dokumentu.

• Lista substancji i metod zabronionych - tekst oficjalny, aktualizowany co roku.
• Polska Agencja Antydopingowa - polska wersja listy i baza leków.
• Ustawa o zwalczaniu dopingu w sporcie - podstawa działania POLADA.